İnternetlə təkbətək

Amerikalı yazıçı, müəllim və internetin cəmiyyətə təsirini araşdıran Kley Şirki bir dəfə demişdi: “İnternetdən əvvəl ünsiyyətə həqiqətən təsir edən son ixtira masa idi”.

Həqiqətən də, əvvəllər insanlar  qruplar və ya ailələr halında ortaq bir masa ətrafında toplaşıb söhbət edirdilərsə, bu gün insanların eyni masada, bir-birinin yanında oturub danışmamalarını, hətta cihazlarında mesajlaşmalarını görmək qeyri-adi hal deyil. Yaxud danışırlarsa, daim gələn mesajlarla diqqətləri yayınır və sonra bir neçə dəqiqə internetdə qalırlar. Tanış səslənir, elə deyilmi?

Əlbəttə ki, tanışsınız, çünki bu gün müasir bir insanın həyatını İnternetsiz təsəvvür etmək mümkün deyil: məlumat axtarmaq, sosial şəbəkələr və ani mesajlaşmalar, elektron poçtlar vasitəsilə ünsiyyət qurmaq, onlayn alış-veriş etmək, dünyanın istənilən yerinə səyahət etmək, filmlərə, cizgi filmlərinə, heyvanlara, gülməli videolara baxmaq və daha çox şey - hər birimiz bütün bunları Ümumdünya Hörümçək Şəbəkəsində tapırıq.

Bu, təəccüblü deyil, çünki statistika göstərir ki, 2020-ci ilin əvvəlinə qədər internet istifadəçilərinin sayı 4,5 milyarda çatıb ki, bu da Yer kürəsinin bütün sakinlərinin 50%-dən çoxunu təşkil edir. Bəs internet nədir? Onun üstünlükləri və çatışmazlıqları nələrdir? Gəlin bunu anlamağa çalışaq. İnternet, dünyanın hər yerində çox sayda kompüteri birləşdirən və müxtəlif informasiya resurslarına çıxış təmin edən qlobal şəbəkədir.

Məsələn, əvvəllər məktəblilər və tələbələr kitabxanaya getmək, düzgün kitabı tapmaq, onu oxumaq və lazım olan məlumatları seçmək üçün saysız-hesabsız saatlar sərf etməli idilərsə, indi bu proses tamamilə problemsizdir. Sadəcə rahat olun, internetə daxil olun, sualınızı axtarış sisteminə yazın və saniyələr ərzində səhifədə yüzlərlə link və çoxlu sayda müvafiq məlumat görünəcək.

Yeri gəlmişkən, məhz qlobal şəbəkənin informasiya, rabitə və kommunikasiya əldə etmək üçün bütün klassik vasitələrin tammiqyaslı əvəzedicisinə çevrilməsi ilə İnternetin bu gün çox uğurlu inkişafını izah etmək olar.

Bu gün tam funksional onlayn versiyası, müxtəlif sosial media qrupları və ya öz YouTube kanalı olmayan heç bir “klassik media” - televiziya, radio, çap mediasını təsəvvür etmək mümkün deyil. Bundan əlavə, uzun illər çap şəklində nəşr olunan bir çox qəzet və jurnal tədricən kağız formasından imtina edərək rəqəmsal məzmuna üstünlük verir.

Yeri gəlmişkən, Rusiyada orta hesabla internet istifadəçisi hər gün internetdə 7 saat 52 dəqiqə vaxt keçirir. Televiziya ilə müqayisədə ruslar 3 saat 13 dəqiqə, sosial mediada 2 saat 28 dəqiqə, mətbuatda isə 55 dəqiqə vaxt keçirir. Onlayn radio musiqi yayımı xidmətlərindən bir qədər geridə qalaraq 41 dəqiqəyə qarşı 47 dəqiqə sərf edir. Rusiyalı istifadəçilər isə gündə 21 dəqiqəni podkastlara sərf edirlər.

Hər necə olsa da, insan sivilizasiyasının sonrakı inkişafı internet olmadan ağlasığmazdır - o, həyatımıza o qədər dərindən nüfuz edib ki, həyatımızın demək olar ki, hər bir aspektini əhatə edir. İnternet mədəniyyətini öyrənmək tamamilə başqa bir məsələdir. Axı, bu halda mədəniyyət təkcə ünsiyyətdə nəzakət deyil, həm də onlayn vaxtınızı necə təşkil etmək deməkdir. Bəlkə də qrammatika ilə yanaşı, xüsusən də “İnternetlə təkbətək”  savadlılıq dərslərinin keçirilməsi vaxtı gəlib çatıb?

Mənbə: https://bit.ly/45OSuzH

Rus dilindən tərcümə:

Əsədov Seyyub Əsəd oğlu-Şirvan şəhər T. Bağırov adına 11 №-li tam orta məktəbin tarix müəllimi, “Ən yaxşı müəllim” müsabiqəsinin (2015-ci il), “Elektron Təhsil” Respublika Müsabiqəsi, “Təhsildə ən yaxşı İnternet resursları” nominasiyası qalibi (2017-ci il), Respublika “Pedaqoji Mühazirələr”inin (2003-cü il III dərəcəli Diplom və 2019-cu il Tərifnamə) təltifçisi, Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə IV qrant müsabiqəsinin (2020) qalibi (“V-XI siniflərdə tarix fənninin tədrisi metodikası” adlı metodik vəsait müəllifi).

P.S. Bəs Azərbaycanda bu göstəricilər nə qədərdir?

Azərbaycanda internet və sosial media istifadəsi haqqında məlum olanlar:

 İnternet istifadəçilərinin sayı:

Azərbaycanda 2025-ci ilin əvvəlinə təxminən 9, 23 milyon internet istifadəçisi olmuşdur - bu, əhalinin təxminən 89%-i deməkdir.

Sosial media:

Ölkədə 6, 73 milyon sosial media istifadəçisi mövcuddur - təxminən əhalinin 64,9 %-i

Azərbaycanlılar orta hesabla sosial mediada gündə təxminən 3 saat 14 dəqiqə vaxt keçirirlər (DataReportal 2025 sorğusuna görə).

Digər istifadə növləri və media:

Aydın və etibarlı rəqəmlər yoxdur, lakin beynəlxalq təsvirlər göstərir ki:

Azərbaycanlılar ən çox internetdə sosial media, video izləmə və kommunikasiya xidmətləri üçün vaxt sərf edirlər.

Mətbuat və ənənəvi media oxumaq səviyyəsi ümumilikdə aşağıdır və çoxları internetdə xəbərlərə üstünlük verir.

Dəqiq ortalama günlük vaxt (ümumi internet, televiziya, radio musiqi və podkastlar üzrə) hələ rəsmi statistik hesabatlarda dərc olunmayıb.

Azərbaycanda hələ ki,  aşağıdakılar üçün dəqiq gündəlik vaxt statistikası yoxdur:

Fəaliyyət                                          Orta gündəlik vaxt (dəqiqə/saat)

Ümumi internet istifadəsi (günlük):      ❌ Rəsmi məlumat yoxdur

Televiziya izləmə:                                ❌ Rəsmi məlumat yoxdur

Sosial mediada vaxt:                           ~3 saat 14 dəqiqə (təxmini)

Mətbuat oxuma vaxtı:                         ❌ Rəsmi məlumat yoxdur

Onlayn radio/musiqi dinləmə:              ❌ Rəsmi məlumat yoxdur

Podkastlar:                                           ❌ Rəsmi məlumat yoxdur

Qısa nəticə:

-Azərbaycanda internetə qoşulma və sosial media istifadəsi yüksəkdir, internet adətən gündəlik vaxtın mühüm hissəsini tutur.

-Sosial mediada orta istifadə müddəti gündə ~3 saat 14 dəqiqədir.

-Digər kateqoriyalar üzrə (televiziya, mətbuat, onlayn musiqi və podkastlar) rəsmi gündəlik vaxt statistikası yoxdur .

Məlumatın mənbəyi: AI

 

Şəkillər videourok.net- ə məxsusdur.